Podpowiedzi manualne, werbalne i modelujące
Podczas realizowania programu edukacyjno-terapeutycznego z dzieckiem z zaburzeniem rozwoju wykonujemy zadania, które są dla niego trudne i których nie potrafi wykonać samodzielnie. Co w takim razie zrobić, jeśli uczeń nie reaguje na nasze słowa? Co, jeśli nie wykonuje zadań edukacyjnych prawidłowo? Co, jeśli w ogóle nie potrafi czegoś wykonać? Te pytania pojawiają się bardzo często w trakcie prowadzonych przez nas szkoleń.
Podpowiedź, jako forma pomocy
Jak sprawić, aby uczeń osiągał sukces i uczył się efektywnie? Podpowiedzieć. Podpowiedź stanowią różne formy pomocy ze strony rodzica bądź nauczyciela, które ułatwiają wykonanie określonego zadania czy czynności. Kiedy należy jej udzielić? Gdy nasz podopieczny popełnia błędy lub nie wykonuje określonej instrukcji czy zadania oraz kiedy uczymy nowych umiejętności. Musimy pamiętać o tym, że w trakcie terapii należy stosować tylko takie formy pomocy, które dziecko akceptuje i które są dla niego zrozumiałe.
Rodzaje podpowiedzi
W obszarze Stosowanej Analizy Zachowania znajduje się szereg naukowo udowodnionych technik i sposobów uczenia. Dobierając formę podpowiedzi zawsze musimy zwracać szczególną uwagę na aktualne możliwości ucznia, a także konkretną umiejętność, którą chcemy rozwijać. Przyjrzymy się kilku rodzajom podpowiedzi związanych z reakcją.
Podpowiedź fizyczna (manualna)
Podpowiedź manualna polega na udzieleniu dziecku niewerbalnej, fizycznej pomocy, podczas wykonywania danego ćwiczenia. Dzięki odpowiedniemu jej stosowaniu, możemy rozwijać wiele umiejętności, takich jak np. mycie zębów, budowanie z klocków, wycinanie czy kolorowanie.
Pamiętajmy, by podpowiedź była delikatna i wycofywana tak szybko jak to jest możliwe.
Podpowiedź słowna (werbalna)
Podpowiedź słowną stosujemy do rozwijania kompetencji komunikacyjnych, mowy czynnej czy umiejętności społecznych. Może się ona składać z pojedynczego dźwięku, sylaby, słowa lub dłuższej wypowiedzi. O tym jak bardzo złożoną podpowiedź będziemy mogli zastosować, dowiemy się od naszego ucznia. To na jego aktualne możliwości werbalne, będziemy musieli zwrócić szczególną uwagę.
Podpowiedź modelująca
Modelowanie jest formą podpowiedzi stosowaną powszechnie zarówno przez nauczycieli jak i rodziców. Opiera się ona na bazowej umiejętności, jaką jest naśladowanie. Jedna osoba, tzw. model, demonstruje wykonanie czegoś, druga osoba to obserwuje, a następnie powtarza. Pozwala to m. in. na uczenie podstawowych umiejętności takich jak rozumienie mowy po bardziej złożone, jak np. umiejętności wczesnoszkolne.
Podpowiedź modelującą obrazuje w praktyce bardzo dobrze znana wszystkim sytuacja szkolna.
– Dzieci, spójrzcie na tablicę. Pokażę Wam jak należy napisać literkę „B”. Teraz Wy napiszcie literkę „B” w swoich zeszytach.
Nauczyciel w tej sytuacji właśnie użył podpowiedzi modelującej, zachęcając dzieci do naśladowania przez dzieci jego działań.
Gdzie zdobyć wiedzę i praktyczne umiejętności stosowania podpowiedzi?
Rola wiedzy teoretycznej, której fundamenty poparte są nauką, jest w pracy terapeuty nieoceniona. O wszystkich rodzajach podpowiedzi można dowiedzieć się z licznych kursów i szkoleń. Szczególną uwagę warto zwrócić na kursy terapii zaburzeń rozwoju dziecka naukową metodą Stosowanej Analizy Zachowania. Na tle różnych ośrodków szkoleniowych NODN Fundacji IWRD wyróżnia się szeroką ofertą kursów i certyfikatów dotyczących naukowego podejścia terapeutycznego uzyskiwanych pod okiem specjalistów.
Pamiętajmy, że utrzymanie najwyższych standardów terapii musi wiązać się z nieustannym rozwojem i samokształceniem. Jedynie w taki sposób jesteśmy w stanie zapewnić naszym uczniom, jak najlepsze wsparcie.
Autor: Agata Osmólska-Czyż
